Jaap van Heerden, vijftien parels

klik voor bioJaap van Heerden is een begenadigd schrijver. Martin Bril dacht aan hem:

Ik denk vaak aan Jaap van Heerden.
Zijn er meer mensen die genoemde Jaap
Niet van nabij kennen en toch vaak
Aan hem denken? En als zulke mensen
Er zijn, waarom is er dan geen Vereniging
Van Mensen Die Vaak Aan Jaap van Heerden
Denken?
[…]
“het zit zo: Jaap van Heerden is
De beste schrijver van Nederland.”

Bam,die zit.

DENKEN AAN JAAP VAN HEERDEN, Martin Bril/gedichten, 18 juli 2008.

In het AMC magazine verscheen een reeks van vijftien autobiografische essays waarin van Heerden terugkijkt op de kwesties die hem de afgelopen decennia hebben beziggehouden. Het laatste deel verscheen in Oktober.

Die columns moet u lezen. Pareltjes. Stuk voor stuk. Daarom heeft Crypto ze voor u netjes op een rijtje gezet. Inclusief een quote die u nog eens extra zou moeten prikkelen.

Zijn het lichamelijke en het geestelijke twee gescheiden werelden, of zal een van de twee uiteindelijk het veld moeten ruimen? Geconfronteerd met die vraag is menig psycholoog bereid het geestelijke als autonome eenheid op te geven. Die bereidwilligheid geeft ook een zekere wetenschappelijke status.

Zeker niet alle dagen naar de tandarts (april 2009)
—————

Niet alle kennis wordt op dezelfde wijze gewaardeerd. De waardering is sterk afhankelijk van de methode waarmee zij is verworven. En over de methode is in de wetenschap eindeloos getwist […] Over de methode kun je twisten, maar je kunt er kennelijk niet geringschattend over doen.

Een wandelende paradox (mei 2009)
—————

Het supportersgeweld bij voetbalwedstrijden vindt zijn oorsprong in Engeland. Het ontstaan ervan viel samen met de afschaffing van de dienstplicht en het instellen van een beroepsleger. Daaruit wordt het ook wel verklaard en ik kan mij bij die verklaring iets voorstellen […]Er bestaat ook een psychoanalytische verklaring, of beter gezegd: er bestaan twee rivaliserende psychoanalytische verklaringen […] Problematisch aan deze verklaring is dat je met je rug naar de vagina van je moeder staat, terwijl je je volgens de psychoanalyse daar juist toe aangetrokken voelt. Dit manco schept ruimte voor een andere verklaring, waarin het eigen doel eerder de anus is.

Voetballen tegen je penetrerende vader (juni 2009)
—————

Er is een zekere detente tussen godloochenaars en gelovigen gerealiseerd door het geruststellende idee dat het bestaan van God noch te bewijzen noch te ontkrachten is. Mij spreekt dat idee niet zo aan, want de onbewijsbaarheid van het bestaan of niet bestaan geldt in principe voor zo veel zaken. Redelijker is om te zeggen dat het veronderstelde bestaan nergens voor nodig is, dat het tot niets leidt en dus overbodig is.

Aangenaam blasfemisch (september 2009)
—————

De ontoereikendheid van ons kenvermogen is al in duizenden experimenten aangetoond en de systematische fouten die zich bij de beoordeling van nieuwe situaties voordoen, kunnen met grote zekerheid worden voorspeld. De wetenschap kent de beperkingen van het menselijk verstand. De menselijke rationaliteit blijkt in de praktijk voor irrationele verlokkingen vatbaar.

Nooit eens een gebaar van ruimhartigheid (oktober 2009)
—————

Vrije associatie is de moedwillige schending van het samenwerkingsprincipe.

Moedwillige schending van het samenwerkingsprincipe (november 2009)
—————

Mensen verdragen het niet als de werkelijkheid aangemerkt zou moeten worden als chaotisch, onsamenhangend en willekeurig. Dus is iedereen als van nature op zoek naar oorzakelijk verband en samenhang. Men wil de gebeurtenissen toeschrijven aan een onderliggend oorzakelijk patroon; dat maakt het leven overzichtelijk en begrijpelijk. Psychologisch gezien is elke verklaring beter dan geen verklaring.

Bescheiden wachten op beter inzicht (december 2009)
—————

In dat opzicht is de sport binnen onze cultuur geïsoleerd geraakt. Het dubbelzinnige zit hierin, dat wij sport gemakkelijk en terecht erkennen als een onvervreemdbaar onderdeel van de beschaving, maar tegelijk beseffen dat veel aanhangers van sportevenementen het als hun recht beschouwen zich periodiek van elke beschaving te ontdoen.

Denkend aan de slag bij Beverwijk (januari 2010)
—————

Ongetwijfeld kan men uit een psychologische roman veel leren, maar de vraag is wát. De psychologie als wetenschap streeft naar verklaringen en levert bij succes nieuwe kennis, waarover wij nog niet beschikten en waarop wij mogen vertrouwen door respect voor de bewijsvoering. Literatuur levert in psychologische zin geen nieuwe kennis.

Daar had Couperus niet aan gedacht (februari 2010)
—————

Je kunt nog zo kosmopolitisch ingesteld zijn, in je trots ontkom je niet aan een nationale bekrompenheid. Je bent er als het ware toe veroordeeld. Tegelijkertijd is het een culturele ambitie om ons tot wereldburgers op te voeden. Dat leidt tot een zekere verscheurdheid.

Een samenhangend geheel van toevallige oplossingen (maart 2010)
—————

Als je niet kunt verhinderen dat wetenschappelijke kennis wordt misbruikt (en natuurlijk wordt die bij gelegenheid misbruikt), is er iets mis met het verwerven van wetenschappelijke kennis.

Langs de lat van Ton Regtien (april 2010)
—————

Je moet het intellectueel getob voordoen. Daar leren studenten veel meer van dan van Powerpoint-presentaties, sheets, stencils, geprogrammeerde instructie of verplichte werkgroepen

Een schaamteloos lichtzinnige landschapsfoto (mei 2010)
—————

De meeste pamfletten zijn niet geschreven maar opgesteld. Vrouwen vormen een verhaal apart. Zij prefereren liederen en hun pamfletten bestaan derhalve vaak uit revolutionaire tekst op oude deuntjes. Op de wijs van Falderi Faldera: ‘der zitten ministertjes in Den Haag.

Der zitten ministertjes in Den Haag (juni 2010)
—————

Als de psychologie in staat geacht moet worden een nieuw gevoel te ontdekken, beschikt zij kennelijk over een criterium waaraan het nieuwe gevoel als verschijnsel moet voldoen. En dan is ook een opsomming mogelijk van alle gevoelens die zij reeds heeft erkend als authentiek, omdat deze aan de norm voldoen waaraan ook het nieuwe gevoel werd getoetst. Als de psychologie een nieuw gevoel aan het bestaande repertoire kan toevoegen, kan zij ook zeggen hoeveel gevoelens er al zijn: zeventig, onbepaald veel, duizend, één, twee of geen. Gevoelens blijken dan telbaar.

Belangstelling uit het buitenland overweldigend (september 2010)
—————

Het dwangmatig willen leren kennen van de ander, wie het ook is, door een gesprek behoort ook helemaal niet tot mijn ambities. De obstinate opgewektheid waarmee je tot een gesprek omwille van het gesprek wordt uitgenodigd is voor mij een schrikbeeld.

Sla elke dag iemand zijn kop in (oktober 2010)
—————

Als er een Vereniging Van Mensen Die Vaak Aan Jaap van Heerden Denken zou bestaan, zou uw Crypto er terstond lid van worden.

Jaap van Heerden is hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Maastricht. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Van zijn hand verschenen tien bundels essays. De bekendste zijn: “Wees blij dat het leven geen zin heeft” (1990), “Schrikbewind der verzinsels” (1996) en “Uit het autowrak gezaagd” (2007). Zijn wetenschappelijk werk ligt vooral op het terrein van de grondslagen van de psychologie.

Advertenties

One Response to Jaap van Heerden, vijftien parels

  1. Meer van dit Cryp!

    Zijn boekjes heb ik verslonden. Die man is een held. ‘Wees blij dat het leven geen zin heeft’ Spot on.

    En het is ook nog eens een aimabele kerel. Max Pam beschrijft dit in zijn boek ‘Het ravijn’ waarin Pam vertelt over zijn CVA; hij en van Heerden waren/zijn buren en van Heerden ondersteunde hem (letterlijk) in de tijd na zijn terugkomst uit het ziekenhuis.

    Tikkeltje grijs issie wel geworden…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: