Alternatieve geneeskunde: de kloof, de troost, de wetenschap

Kloof

Alternatief behandelend Nederland (en daarbuiten) vindt het maar wat naar dat ze niet heel erg serieus wordt genomen. Tuurlijk, we hebben ondertussen en helaas een HBO opleiding tot natuurlijke wonderdokter, maar verder wil het nog niet zo vlotten. Daar zijn goede redenen voor: alternatieve geneeskunde is een berg hocus pocus. Keer op keer slaat de weegschaal door naar de kant waar zich de afwezigheid van zinnige resultaten bevindt.

Er is een gapende kloof. De evidence kloof. Michael Power en Kevork Hopayian graven deze nog even voor u uit.

In hun in 2011 verschenen publicatie ‘Exposing the evidence gap for complementary and alternative medicine to be integrated into science-based medicine‘ [1] leggen ze enkele zenuwen bloot. Voor dat u wild begint te jij-bakken over hoe erg dat in de normale geneeskunde allemaal wel niet is:

Als arts verkoop ik twee vaardigheden: troost en wetenschap, die elkaar soms versterken en soms helemaal niets met elkaar te maken hebben […] Het aantal medische problemen waartegen niets bestaat en waartegen ook niets in het verschiet ligt, is veel groter dan artsen willen toegeven.  […] Dat wil niet zeggen dat de medische winkel leeg is, want naast die wetenschappelijke oplossing is ons tweede artikel troost. Er zijn talloze wijzen waarop men dit artikel over de toonbank kan schuiven, waarvan ik er één wil noemen: suggereren dat er wél een oplossing is. Dat doen de alternatieven.

Was getekend: Bert Keizer, verpleeghuisarts. [2] Troost en wetenschap. Spot on wat mij betreft. Lucht bakken en verkopen die handel. En ze bakken ze bruin. Power en Hopayian wijzen op enkele eikels in het vuur:

Meer! Meer!

Als iets je niet aanstaat, kan je altijd om meer vragen. Bijvoorbeeld om onderzoek. Dat homeopathie, naast dat het een zinnig werkingsmechanisme ontbeert ook nog eens geen klinisch bewijs in de weegschaal kan leggen, mag de pret niet drukken: we gaan gewoon maar door. Henny Huisman had gelijk: ‘en wie niet tegen z’n verlies kan, die is maar zielig hoor’. Miljarden zijn gespendeerd aan onderzoek naar complementaire en alternatieve geneeswijzen en netto komt het er op neer dat ‘er meer onderzoek nodig is’, verder onderzoek geldverspilling is. Degenen die ervaring hebben in discussies met alternatief gezinden zullen in deze geest ook de ‘ze willen er geen aandacht aan schenken’ herkennen. Met ‘ze’ bedoelt men natuurlijk ‘de gevestigde orde’, of nog liever ‘Big Pharma’.

Holistisch

Het geheel is meer dan de som der delen. Bij ons krijgt uw gehele ‘ik’ de aandacht: we staren ons niet blind op moleculen alleen. Ons is holistisch: het geheel van de behandeling, niet alleen het suikerpilletje is nu juist van belang. Althans , dat maakt de alterneut u wijs. En ze hebben deels gelijk. Volgens Power & Hopayian is het echter ook holle retoriek, die ten eerste verhult dat goed onderzoek een schrijnend gebrek aan effectiviteit van suikerpilletjes aantoont en ten tweede dat het meer genuanceerde effecten van een behandeling onder één kleed veegt. Binnen de reguliere geneeskunde is het overigens allang geen geheim meer dat een behandeling meer is dan een pil of operatie. Neerlands troost trots!

Verhaspeling

Een ander tapijtje dat alterneuten graag optillen om er van alles onder te vegen zijn de ‘non-specific effects’. Dit zijn effecten die in onderzoek waargenomen worden en te wijten zijn aan het placebo-effect en systematische meetfouten. Het placebo-effect en systematische meetfouten zijn twee zeer verschillende zaken, die duidelijk onderscheiden kunnen (en moeten) worden. Power & Hopayian leggen uit dat de uitkomst van een onderzoek het netto resultaat is van 4 factoren: het specifieke effect van de interventie, non-specifieke effecten van behandeling en meetmethode, willekeurige variatie en tenslotte de factor menselijke fouten en fraude.  Op geen enkele manier dragen systematische meetfouten bij aan een duidelijk beeld van de werkelijkheid. Blijft over dat men in deze het placebo-effect kan aanvoeren als van belang voor alternatieve geneeswijzen. (wie wil zich immers baseren op een systematische meetfout?) Maar de eerste homeopaat die verkondigt dat hij een zuiver placebo verkoopt moet ik nog tegenkomen.

De beperkte geest van de RCT

Een van de meest bekende argumenten van alternatieven: de wetenschappelijke gouden standaard – het geblindeerde en gerandomiseerde onderzoek (RCT) – is niet geschikt voor onderzoek naar de effecten van alternatieve geneeswijzen. Waarom dat dan niet kan wordt in discussies nooit helemaal duidelijk en meer dan eens is dat een punt waarop astrale lichamen het toneel betreden. Nee, zo zegt de ras-alto, we moeten pragmatische trials hebben. In 1967 is de term ‘pragmatisch onderzoek’ beschreven (klik voor info) en sindsdien een fraaie bron van verwarring in de alternatieve sector. In het kort komt het er op neer dat in een pragmatisch onderzoek het effect in de klinische praktijk wordt bekeken, die meer dan eens niet zo ideaal is als de situatie die in een RCT wordt geschapen. Alternatieven hebben hier van gemaakt: een niet-geblindeerd onderzoek. Het gebruik van placebo’s zou uit den boze zijn en afwezigheid van blindering wordt soms zelfs bejubeld.

Het wordt nog interessanter als men bedenkt dat men in geval van inadequate blindering te maken kan krijgen met het ‘frustrebo-effect’, ofwel het effect dat bij deelnemers ontstaat vanwege het niet krijgen van de gewilde interventie. Men kan op de klompen aanvoelen wat een placebo effect bij een interventiegroep en een frustrebo effect in de controle groep doet met de uitslag.

Lang, diep en met pensioen

De kloof is lang, diep en breed. Maar de kloof kán overbrugd worden. Goed bewijs is daarbij de vereiste. Meer ongeblindeerd onderzoek naar non-specifieke effecten in holistische abracadabra zal daar niet aan bijdragen. Tot de tijd aanbreekt dat de alternatieven dat en masse doorkrijgen, blijven het gewoon verkopers van gebakken lucht. We citeren Edzard Ernst:

It looks to them as if we are always trying to disprove their beliefs. And in a way we are, because we are scientists. They understand alternative medicine as alternative to science, so to apply science to their field is quite upsetting for most of them.

Maar Ernst heeft weinig vrienden meer over in het alternatieve kamp en Ernst is met pensioen. Een troosteloze gedachte.

[1] Power, M., & Hopayian, K. (2011). Exposing the evidence gap for complementary and alternative medicine to be integrated into science-based medicine. Journal of the Royal Society of Medicine, 104 (4), 155-161. [abstract] [fulltext PDF bij dcscience]

[2] Keizer, B. (2002). Alles wordt niets. Amsterdam: Sun p.155-6

23 Responses to Alternatieve geneeskunde: de kloof, de troost, de wetenschap

  1. Miljarden zijn gespendeerd aan onderzoek naar complementaire en alternatieve geneeswijzen en netto komt het er op neer dat ‘er meer onderzoek nodig is’, verder onderzoek geldverspilling is.

    Glad ijs.

    Toegegeven, heel veel onderzoek naar homeopathie, acupunctuur en kruidenmiddeltjes zijn weggegooid geld. Zeker als er slecht onderzoek wordt gedaan. En dat gebeurt nogal eens. Goed onderzoek is echter m.i. nooit weggegooid geld. Als was het alleen maar om met nog grotere zekerheid te zeggen dat ‘iets’ niet werkt. Dat is ook resultaat.
    Dat er van onderzoek naar homeopathie niets terecht kan komen is een kwestie van waarschijnlijkheid. Hetzelfde gaat op voor acupunctuur.

    Strikt genomen zijn onderzoeken naar medicijnen zo ook ‘alternatieve’ onderzoeken te noemen. Er is, zeker in het begin, geen aantoonbare werking. Het verschil is dat de voorafgaande waarschijnlijkheid dat het ‘iets’ doet veelal veel groter is. Big Pharma houdt er niet van om onwerkzame middelen te testen. Dat kost een hoop geld.

    Goed stuk!

  2. JennyJo zegt:

    Er is veel slecht onderzoek in de alternatieve sector, maar er is ook goed onderzoek. Als kwalitatief goed onderzoek onveranderlijk aantoont dat het veronderstelde effect uitblijft, hoe lang moet je dan doorgaan met hetzelfde te onderzoeken?

    M.b.t. je laatste opmerking: dat is waar, maar daar staat tegenover dat er ook zaken worden onderzocht waarvan je al op voorhand op zeer goede gronden weet dat ze niet zullen werken, zoals homeopathie, alternatief “magnetisme”, alle mogelijke vormen van bioresonantieapparatuur, om maar een paar zaken te noemen.

    Meer (kwalitatief goed) onderzoek: prima. Maar geen zaken onderzoeken waarvan al hoog en breed bewezen is dat ze hoe dan ook onmogelijk zijn.

  3. Big Pharma houdt er niet van om onwerkzame middelen te testen. Dat kost een hoop geld.

    Ze houden er in ieder geval niet van om dat toe te geven.

    Goed onderzoek is echter m.i. nooit weggegooid geld. Als was het alleen maar om met nog grotere zekerheid te zeggen dat ‘iets’ niet werkt. Dat is ook resultaat.

    De discussies tussen EBM en SBM. Ik kan daar nog steeds moeilijk een heel duidelijk standpunt bij innemen. Maar sommige ideeën zijn zo van de planeet… Als je op basis van een hyper-implausibele hypothese onderzoek gaat uitvoeren, is alles geëigend. Natuurlijk; goed onderzoek levert duidelijke info, maar wat onderzoek je wel en wat niet? Is iedere ‘whim’ een reden tot het opzetten van trials die groot genoeg zijn? (a-priori implausibele hypothesen vereisen nogal wat) Tuurlijk staat het een producent vrij om onderzoek te laten uitvoeren, maar welke trial naar homeopathie gaat ‘de doorslag’ geven? Ik denk dat die hoop ijdel is. In het reguliere circuit sneuvelt ook een enorm deel van potentiële behandelingen in een vroegtijdig stadium (ver voor grote trials op mensen), een stadium dat in de alternatieve sector nogal eens wordt overgeslagen voor zover ik weet.

    In de alternatieve sector is er sowieso niet zo heel gek veel schokkend nieuws te melden: welk ‘alternatief’ zou voor meer onderzoek in aanmerking komen en wat zou daarvan het doel zijn?

    Meer over Meer! Meer!:
    Distribution of Country of Origin in Studies Used in Cochrane Reviews [klik]

    Plaatje:

    Spending on research and development of each country and “studies for money” within all specialities (left) and CAM-related studies (right).

  4. Haddock zegt:

    En die stoffen leiden in verhoogde mate tot een verkeerde diagnosestelling bij een relatief grote groep mensen.

    Maar trekken jullie je nu maar terug en verban mij naar elders zodat de smaadcampagne kan blijven staan en verder gevoerd wordt. Het ontbreekt nog een ban voor mijn ”zelfbescherming”.

    CryptoEdit:

    Het ontbreekt nog een ban voor mijn ”zelfbescherming”.

    Die zag je natuurlijk al aankomen. Ik laat je warrige, zure en soms ronduit bedreigende reacties niet meer toe. We moeten verderrrr, we moeten doorrrr. In het geval dat jij er toe komt om een consistent, on-topic, verhaal of comment te schrijven mag je ten allen tijden reageren. Voorlopig even niet. Je had hier een ban (als uitzondering). Dat veranderde voor mij toen het stuk over jou ging. Tijdelijk.

    Alles is gezegd. Basta.

  5. Jan Willem Nienhuys zegt:

    Twee opmerkingen:
    1. Big Pharma zou liever geen onwerkzame middelen testen. Het is echter tamelijk bekend (dacht ik) dat farmaceutische bedrijven voor elk geneesmiddel dat ze uiteindelijk goedgekeurd krijgen, ergens tussen de 1000 en 10.000 stofjes hebben uitgeprobeerd. Weliswaar worden die niet allemaal onderworpen aan een grote dubbelblinde proef met echte zieke mensen, maar ze worden wel op allerlei manieren onderzocht, zodat als de stoffen eindelijk aan een serieus fase III onderzoek (zo heet dat toch?) onderworpen worden (prijskaartje enkele honderden miljoenen euro’s) men al van tevoren een redeleijke kans heeft dat het wat wordt.

    Wat de alto’s echter graag willen is dat er van die dure onderzoeken gedaan worden (maar niet op hun kosten) en dat de vuistregel dat er toch van tevoren enige solide aanwijzingen moeten zijn dat het werkt, en dat de proef dus ethisch verantwoord is, voor hen opzij wordt gezet. Wat betreft de homeopaten komt daar nog bij dat zelfs de allereenvoudigste proeven om het zogeheten geneesmiddelbeeld van hun hoogverdunde middelen te bevstigen niet gedaan worden. Waar elke student in de exacte vakken begint met eenvoudige proefjes met bekende uitkomst te herhalen (kijken of de valwet of andere basiswetten kloppen), vertikken de homeopaten om de basisproeven van hun leer te herhalen. Ze zijn er heel gelukkig mee te weten dat ergens in de negentiende eeuw iemand jeuk aan zijn linkeroor of een sombere bui of zoiets kreeg, enkel dagen na het innemen van keukenzout, 10 tot de macht 60 maal verdund. Hun leer is gebaseerd op het idee dat de aldus vergaarde 100.000 tot een miljoen geneesmiddel-symptomen kloppen. Volgens mij is zelfs het hele idee dat verdunde stoffen werken gebaseerd op de ervaringen met geneesmiddelproeven met hoogverdunde middelen. Dat water, melksuiker of alcohol een ‘geheugen’ zouden hebben is een ‘verklaring’ die achteraf en nog niet eens zo lang geleden is bedacht voor het zogenaamde feit van de werking van verdunde middelen.

    2. Dichter bij huis, Saxion Next. Deze instelling heeft een aanvraag ingediend bij de NVAO om geaccrediteerd te worden. Die aanvraag is uiteindelijk beoordeeld, en de beoordeling is naar Saxion Next gestuurd, voor commentaar. Saxion Next heeft heel lang gewacht met reageren, en uiteindelijk een antwoord teruggestuurd, dat ertoe geleid heeft dat er door de NVAO een ‘verificatiecommissie’ wordt ingesteld die – naar ik aanneem – ter plaatse, dus bij Saxion Next zelf iets moet gaan controleren. Waar het conceptbesluit van de NVAO uit bestond en wat Saxion Next ertoe bewogen heeft om zo te treuzelen en wat die verificatiecommissie (die nog gevormd moet worden) aanstaande september moet uitzoeken weet ik niet. Ik denk wel dat een gunstig besluit, namelijk ‘wij gaan uw CAM-opleiding accrediteren en dit is de concept-tekst van het besluit’ per kerende post zou beantwoord worden met ‘OK!’. Dat is dus zo lang duurt is wat betreft de kans op accreditering een veeg teken. Zouden ze geacrediteerd worden, dan ben ik er tamelijk zeker van dat er bezwaren gemaakt zullen worden; zulke bezwaren kunnen echter pas gemaakt worden als er een officieel besluit is.

  6. wilmamazone zegt:

    http://medischcontact.artsennet.nl/Nieuwsartikel/ZonMw-wil-onderzoek-naar-alternatieven.htm

    18 juli 2011

    ZonMw wil onderzoek naar alternatieven

    ZonMw wil meer onderzoek op het gebied van complementaire interventies. Dat staat in een nota die de organisatie begin deze maand toestuurde aan het ministerie van VWS.

    Meer onderzoek is nodig, stelt ZonMw, gezien de toenemende chronische ziektelast en kostendruk, het arbeidsmarkttekort en ook de ‘groeiende vraag’ naar complementaire behandelingen als homeopathie, acupunctuur, natuurgeneeswijzen en paranormale behandelwijzen. Het onderzoek zou zich moeten richten op de veiligheid, de economische betekenis, de vraag naar en het aanbod aan complementaire interventies. Ook pleit de organisatie opnieuw voor grondig effectiviteitsonderzoek, ‘waar mogelijk en zinvol op basis van reviews’.

    Het voorstel bouwt voort op de Eindevaluatie Onderzoek Complementaire Behandelwijzen uit 2009, in het kader waarvan……………..

  7. Renate zegt:

    Het arbeidsmarkttekort? Zo het dan juist niet verstandig zijn om alles in te zetten op methodes die hun nut bewezen hebben?

  8. wilmamazone zegt:

    Jan Willem Nienhuys:

    2. Dichter bij huis, Saxion Next. Deze instelling heeft een aanvraag ingediend bij de NVAO om geaccrediteerd te worden. Die aanvraag is uiteindelijk beoordeeld, en de beoordeling is naar Saxion Next gestuurd, voor commentaar. Saxion Next heeft heel lang gewacht met reageren, en uiteindelijk een antwoord teruggestuurd, dat ertoe geleid heeft dat er door de NVAO een ‘verificatiecommissie’ wordt ingesteld die – naar ik aanneem – ter plaatse, dus bij Saxion Next zelf iets moet gaan controleren. Waar het conceptbesluit van de NVAO uit bestond en wat Saxion Next ertoe bewogen heeft om zo te treuzelen en wat die verificatiecommissie (die nog gevormd moet worden) aanstaande september moet uitzoeken weet ik niet. Ik denk wel dat een gunstig besluit, namelijk ‘wij gaan uw CAM-opleiding accrediteren en dit is de concept-tekst van het besluit’ per kerende post zou beantwoord worden met ‘OK!’. Dat is dus zo lang duurt is wat betreft de kans op accreditering een veeg teken. Zouden ze geacrediteerd worden, dan ben ik er tamelijk zeker van dat er bezwaren gemaakt zullen worden; zulke bezwaren kunnen echter pas gemaakt worden als er een officieel besluit is.

    Vers van de pers:
    http://www.kwakzalverij.nl/1357/Hbo_opleiding_alternatieve_geneeskunde_niet_langer_erkend

    Hbo-opleiding alternatieve geneeskunde niet langer erkend

    De hbo-opleiding ‘complementaire en alternatieve geneeskunde’ van Saxion is afgekeurd door kwaliteitsbewaker NVAO. Saxion beschuldigt de NVAO van vooringenomenheid en gaat in beroep.

    Saxion Next, de niet-bekostigde tak van Saxion Hogescholen, heeft in 2009 de Academie voor Natuurgeneeskunde overgenomen en biedt sindsdien de deeltijdopleiding complementary and alternative medicine aan. Daarin zijn naturopathie, homeopathie en acupunctuur de belangrijkste specialismen. Vanwege deze activiteit was Saxion in 2010 een van de genomineerden voor de Meester Kackadorisprijs.http://www.kwakzalverij.nl/1259/Genomineerden_Meester_Kackadorisprijs_2010.

    Sinds 2003 mocht de academie hbo-diploma’s uitgeven, al konden studenten geen studiefinanciering……………….

  9. JennyJo zegt:

    De hogeschool gaat tegen het besluit in beroep. De verificatiecommissie was niet objectief, zegt collegevoorzitter Wim Boomkamp van Saxion Hogescholen. “Als je niet gelooft in alternatieve geneeskunde, kun je bewijzen dat het niet klopt; als je er wel in gelooft, kun je bewijzen dat het wel klopt”, stelt hij.

    Huh?? Hoe verzint deze meneer het, het moet toch niet gekker worden.

  10. Renate zegt:

    Dat is dan ook het verschil tussen alternatieve geneeskunde en echte geneeskunde. Het laatste werkt namelijk ook als je er niet in gelooft.

  11. JennyJo zegt:

    Dat is dan ook het verschil tussen alternatieve geneeskunde en echte geneeskunde. Het laatste werkt namelijk ook als je er niet in gelooft.

    Juist. Ik vraag in zulke gevallen weleens of je ook moet geloven in de zwaartekracht, of dat-ie anders niet werkt en de ongelovigen het zwerk in vliegen. Dat vinden ze dan altijd heel raar.

  12. wilmamazone zegt:

    http://www.trouw.nl/tr/nl/5116/Filosofie/article/detail/2974920/2011/10/18/Een-spoedcursus-denken.dhtml
    Sebastien Valkenberg − 18/10/11, 22:55

    Een spoedcursus denken

    De cd-box ‘Kritisch denken’ van de Vlaamse filosoof Johan Braeckman biedt een wapen tegen intellectuele uitglijders. Hoe nodig dat is, bewijst het oordeel over de opleiding tot alternatief genezer.

    Werd op andere scholen gerommeld met diploma’s, of stonden er spookstudenten ingeschreven, de problemen bij Saxion Next in Deventer waren veel diepgravender en hadden niet met een dubieuze bedrijfsvoering te maken.

    De accreditatieorganisatie voor het hoger onderwijs oordeelde vorige maand over Saxion Next dat haar opleiding Complementary and Alternative Medicine, die opleidt tot alternatief genezer, ‘hbo-onwaardig’ is.

    Slordig redeneren
    Voor de Vlaamse filosoof Johan Braeckman, hoogleraar wijsgerige antropologie van de Universiteit van Gent, zal dat oordeel niet als een verrassing komen. Sterker, als het aan hem had gelegen, was de opleiding waarschijnlijk nooit opgericht.

    Alternatieve geneeskunde, zegt hij, is immers gebaseerd op slordig redeneren. Dat is ook de conclusie na beluistering van……..

    quote:

    Positie van Saxio Next wankelt

    Inmiddels heeft Saxio Next laten weten bezwaar aan te tekenen tegen de kritiek op de opleiding Complementary and Alternative Medicine. Bernadette Lohuis, directeur van deze hogeschool, verwijt de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) dat ze ‘onzorgvuldig’ te werk is gegaan. Collegevoorzitter Wim Boomkamp signaleert vooringenomenheid: “Als je niet gelooft in alternatieve geneeskunde, kun je bewijzen dat het niet klopt; als je er wel in gelooft, kun je bewijzen dat het wel klopt.”

    De omstreden opleiding duurt zes jaar in deeltijd en is ontstaan toen Saxion Next …….

  13. Jan Willem Nienhuys zegt:

    Een uitvoerige bespreking van deze spoedcursus staat ook op
    http://www.skepsis.nl/blog/2011/04/kritisch-denken-voor-beginners/

  14. Mey zegt:

    Er zijn honderden onderzoeken inzake homeopathie die aantonen dat het werkt. Twee van de drie meta-analyses tonen aan dat homeopathie beter werkt dan een placebo. Uit een Amerikaans onderzoek waarbij 205 gecontroleerde klinische onderzoeken tussen 1940 en 1998 zijn gescreend bleek dat er bewijs was voor de veiligheid van homeopathie, alsmede de specifieke en algemene effectiviteit in onderzoeken van hoge interne betrouwbaarheid. Een een recent gepubliceerd onderzoek van M. Castro, waarbij zijn de 11 grootste onderzoeken (meer dan 500 proefpersonen per onderzoek) van na 2000 heeft gescreend, blijkt dat de effectiviteit van homeopathie ten minste 70.7 procent bedraagt. Desondanks blijven critici maar volhouden dat er onvoldoende bewijs is en wordt er regelmatig om nieuwe bewijzen gevraagd. Een verspilling van menskracht en middelen, die beter kan worden besteed aan verbetering van de kwaliteit van opleidingen, waardoor de effectiviteit in de praktijk nog verder kan toenemen.

    Edit JennyJo: graag verwijzing invoegen naar onderzoeken waaraan je refereert.

  15. Castro wordt nergens als zodanig in Pubmed gevonden. En ‘de effectiviteit is 70,7%’ slaat helemaal helemaal nergens op zonder verdere specificatie. Wellicht doel je op een onderzoek waar Castro helemaal niet aan mee heeft gewerkt? http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9247843 Dat er onderzoeken zijn die aantonen dat iets werkt is niet zo gek. Alleen op basis van ruis in de onderzoeken is het te verwachten dat 1 op de 20 onderzoeken hoe dan ook een vals positieve uitslag heeft. En dan laten we bayesiaanse beschouwingen er nog even helemaal buiten. Daarenboven zijn alleen zeer goed opgezette RCT’s betrouwbaar genoeg als het gaat om dergelijke vragen. En de 70,7% die wordt genoemd om bovengelinkte studie komt niet uit een RCT! Persoonlijk vind ik RCT’s trouwens nutteloos als het gaat om homeopathie. Zelfs dhr Linde – wiens SR verafgood wordt door kwakzalvers – gaf aan dat op basis van zijn gegevens niet zomaar kan worden geconcludeerd dat homeopathie werkt. En er zijn heeel wat meer meta-analyses/systematische reviews aangaande homeopathie gedaan dan drie. Ik noem een bijv. een Chan en een Ernst. Dat homeopathie veilig is als het gaat om bijwerkingen zal ik nooit bestrijden. De enige bijwerkingen die ik me zo kan bedenken zijn verdrinken in een bad homeopathische oplossingen of een verstoorde elektrolytenbalans bij het nuttigen van enorme hoeveelheden homeopathische drankjes (want dat doet water als je er maar genoeg van inneemt).

  16. JennyJo zegt:

    Misschien dat Van der Mey dan ook even op dit artikel van Edzard Ernst kan reageren, aangezien hij zo goed is ingevoerd in alle ins en outs van onderzoek naar homeopahtie.

    En Van der Mey moet gewoon even een link invoegen naar onderzoek waaraan hij refereert.

  17. wilmamazone zegt:

    Mey is Cor van der Meij -naar eigen zeggen een klassiek homeopaat- die bij Kloptdatwel? inmiddels goed is voor 334 reacties bij een en hetzelfde item:
    http://www.kloptdatwel.nl/2012/07/09/homeopathie-en-overheidsbeleid-hoe-het-was/

    Hier dus graag geen herhaling van de herhaling van de herhaling van een eerdere herhaling die ook al al herhaald was!

    De reden dat van der Meij/vdMey hier verschijnt is deze post van mij, en laat me daar geen spijt van krijgen:
    http://www.kloptdatwel.nl/2012/07/09/homeopathie-en-overheidsbeleid-hoe-het-was/#comment-590019823

    *vinger aan de moderatieknop heeft*

  18. Yippie, een echte homeopaat in de groep! Het voelt een beetje als het circus, waar de clown tussen de nummers door ons komt vermaken. Maar als Mey echt Cor van der Meij is, vergaat het lachen me. (wat, gezien wat zoeken op zijn e-mailadres waarschijnlijk is) Cor is nl. een van de laagsten in de ladder van de laagsten der kwakzalverij. Een ‘vaccinatieadviseur bij de NVKP’, http://www.homeopathieraadgever.nl/ . Ook op de website van de Nederlandse Vereniging van Knotsgekke Poephoofden is hij als zodanig te vinden is (via kentgetal 026, dat hoort bij Arnhem met postcode 6882, zoeken maar) Mocht u niet weten wat de NVKP is, dan volgt hier een korte beschrijving: een praktisch hersendood zooitje met gevaarlijke ideeën. Loop er met een grote boog omheen.

  19. wilmamazone zegt:

    Godgloeiende! Driedubbelovergehaalde idioten…. godverdegodverdegodver….. nakendenondedju!!!
    De stoom komt me zowat uit de oren:
    http://www.kwakzalverij.nl/1475/Homeopathische_aanpak_van_kanker_uit_India

    Homeopathische aanpak van kanker uit India
    18 jul 2012 | Broer Scholtens

    Cabaretier Herman Finkers zei het al, in (zijn) Almelo is altijd wat te doen. Zo ook op 2 en 3 november a.s. in een zaaltje van het Theaterhotel Almelo. Dan organiseren klassiek homeopaten daar een internationaal tweedaags symposium over de Banerji-protocollen: homeopathie tegen kanker.

  20. JennyJo zegt:

    Ja Bram, die Cor van der Mey is het.

  21. wilmamazone zegt:

    JJ:

    Ja Bram, die Cor van der Mey is het.

    En wie bracht enkele dagen geleden bij Kloptdatwel? zonder blikken of blozen de homeopatische aanpak van kanker uit India/Banerji ter sprake………….juist ja!

  22. Almelo is niet zo gek ver weg van waar ik woon… En ik háát kankerkwakkers.
    edit: lees net dat die gasten 300 eypo p.p. vragen… Misschien wordt het eens tijd om het theaterhotel Almelo een brief oid te sturen?

  23. DaSilva zegt:

    BBC Panorama heeft de Burzynski kliniek even goed onder de loep genomen zie hier de resultaten:

    Ondertussen op Kanker-actueel

    http://kanker-actueel.nl/NL/dr-burzynski-heeft-veel-succes-met-zijn-aanpak-van-kanker-een-overzicht-van-belangrijke-publicaties-over-de-methode-van-dr-burzynski.html

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: