Acupunctuur bij COPD: doorgeprikt?

De naaldenprikkers doen weer eens een gooi naar wetenschappelijke validatie. Zo valt sinds enige dagen te lezen op de website Gezondheidsnet:

Patiënten met COPD lijken gebaat bij acupunctuur. Het helpt hen gemakkelijker te ademen. Dat blijkt uit een onderzoek van de Kyoto University en Meiji University in Japan.

Nu is het wellicht een beetje flauw om het stuk van Annemieke Hoogland te bekritiseren, ze heeft het onderzoeksverslag waarschijnlijk niet zelf gelezen. Niettemin is het wel een portaal waardoor veel gezondheids informatie zijn weg vindt in het Nederlandstalige publiek, dus enige skepsis is wel op z’n plaats. Het onderzoekverslag zelf is hier te lezen. En ik zal m’n best doen beiden te belichten.

Een van de belangrijkste problemen bij beweringen als de bovenstaande is dat het gaat om een relatief onontgonnen gebied (acupunctuur bij COPD), maar vooral ook dat er gebruik wordt gemaakt van die bijzonder implausibele modaliteit genaamd acupunctuur. Daarmee zijn tot op heden geen deuken geslagen in verschillende soorten boter. Er is dus behoorlijk wat voor nodig om op dit vlak werkelijk opzien te baren:

De onderzoekers bestudeerden 68 COPD-patiënten. De deelnemers ondergingen gedurende een periode van drie maanden acupunctuurbehandelingen of placebobehandelingen naast hun reguliere medicatie.

68 patiënten maakt niet een zeer grote vuist. En dat is jammer, want kleine trials hebben nogal eens de neiging om een effect te overschatten.

De patiënten uit de acupunctuurgroep waren in staat om langer te lopen zonder dat zij buiten adem raakten.

Mevrouw Hoogland gooit hierbij even twee uitkomstmaten op een hoop en maakt er een leuk geheel van. De onderzoeker maten namelijk het gevoel van benauwdheid nadat de deelnemer 6 minuten hebben gewandeld. Daarnaast bepaalden zij de afstand die de deelnemers in 6 minuten konden afleggen. Vervolgens werden de verschillen binnen de groepen tussen begin en eind van de studie bepaald en werden de groepen op basis daarvan vergeleken. Dit is wat vreemd, aangezien men eigenlijk wil weten of de groepen aan het eind van de studie van elkaar verschillen. Randomisatie (het per toeval toewijzen aan een behandelgroep) is immers bedoeld om belangrijke eigenschappen van patiënten gelijk te verdelen tussen groepen! Interessant daarbij is dat na 12 weken het verschil tussen de verschillen groter is dan het gemiddelde verschil tussen de groepen: een mogelijke overschatting van het effect dus. Verdere analyse, welke niet duidelijk wordt uit het verslag, lijkt me op z’n plaats. Overigens zijn de auteurs überhaupt niet aan het strooien met informatie over hun statistische methodieken!

Veel COPD-patiënten hebben problemen met eten. Het onderzoek laat zien dat de acupunctuur de functie van de maag verbetert waardoor de patiënten gemakkelijker en gezonder kunnen eten en dus ook een gezond gewicht behouden.

Nee, dit laat het onderzoek niet zien. Dit is zelfs niet onderzocht.

Een ander opvallend aspect is te vinden via het trialregister waarin het onderzoek is opgenomen. (onderzoeken dienen vóór dat de eerste patiënt wordt toegelaten te de studie te worden geregistreerd onder vermelding van de belangrijkste aspecten) Hier staat vermeld dat het onderzoek ‘double blind’ is. Deze term is – hoewel veel gebruikt – vaag, maar volgens de auteurs van het onderzoek zelf is er geen sprake van dubbele blindering: de behandelprikker was op de hoogte van de gebruikte methode (‘echte’ acupunctuur of placebo) Dat kan een behoorlijk probleem zijn in een onderzoek waarin een subjectieve beleving het belangrijkste onderdeel van het onderzoek is.

Ten leste valt op dat er wel een primaire uitkomstmaat vermeld wordt in het trialregister, maar géén secundaire. En daar worden er nogal wat van in de publicatie vermeld! Het is dus niet te achterhalen of de onderzoekers na het binnenhalen van de data op zoek zijn gegaan naar verschillen tussen de groepen, in plaats van deze van te voren vast te leggen. (‘een schot hagel op een muur en vervolgens cirkels trekken om de gaten’)

Het verdient vermelding dat ieder onderzoek valkuilen kent. Wat dat betreft is het vaak niet echt een kunst om een onderzoek af te branden. De skeptisch ingestelde zorgverlener gaat vanwege dit onderzoek echter niet overstag, en de wetenschappelijk ingestelde alterneut doet er goed aan groter en rigoureuzer onderzoek af te wachten. Al moet ik dan zeggen dat ik m’n tijd wel beter zou weten te besteden.

afbeelding: http://www.me4all.nl/2009/09/14/hoya-close-up-4-52mm-2/

13 Responses to Acupunctuur bij COPD: doorgeprikt?

  1. wilmamazone zegt:

    Dankjewel Bram!
    Ik maakte in onze nieuwsbox al melding van dit ‘onderzoek’ en het tegengas van Orac/David Gorski van wie de artikels o.a. vanwege de taal niet voor iedereen toegankelijk zijn.

    Bram:

    Niettemin is het wel een portaal waardoor veel gezondheids informatie zijn weg vindt in het Nederlandstalige publiek, dus enige skepsis is wel op z’n plaats.

    Ging ik even geleden op zoek naar media die het daarna ook postten, maar tot mijn grote schrik verscheen er een hele waslijst van voornamelijk huisartsen die het bericht klakkeloos overnamen voor de nieuwspagina op hun site met allen het gezondheidsnet als bron.

  2. Jan Willem Nienhuys zegt:

    Als de sites van die huisartsen bekijkt, zie je dat ze min of meer automatisch alle nieuwtjes van gezondheidsnet overnemen; het is best mogelijk dat sommigen of zelfs de meesten niet eens weten wat er aan nieuwtjes staat. Hoe “zoeken.nl” dan zo massaal al die huisartsensites oppikt weet ik niet.

  3. wilmamazone zegt:

    JWN:

    Als de sites van die huisartsen bekijkt, zie je dat ze min of meer automatisch alle nieuwtjes van gezondheidsnet overnemen; het is best mogelijk dat sommigen of zelfs de meesten niet eens weten wat er aan nieuwtjes staat.

    Dat vind ik dan zéér discutabel. Van een huisarts mag je toch meer verwachten.

    Die van mij linkt alleen naar: http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_voorlichting/NHGPatientenbrieven.htm

    Er staat ook op de site:
    quote:

    Indien u suggesties heeft ter verbetering of andere opmerkingen, horen we dit graag.

    Mijn huisarts hoef ik dus de oren niet te wassen wat het gezondheidsnet betreft, maar hoe bereiken we die hele waslijst? Artikel en/of brief schrijven en opsturen naar NHGP?

  4. Jan Willem Nienhuys zegt:

    ik weet het niet. Op gezondheidsnet staan nog wel meer dingen die niet deugen. Ik zag bijv.:
    http://www.gezondheidsnet.nl/medisch/artikelen/398/energiestroom-hersteld-met-acupunctuur

    en je kunt er ook artikelen vinden over homeopathie.

    En zo’n berichtje als

    http://www.gezondheidsnet.nl/medisch/nieuws/8069/zonlicht-voorkomt-erectieproblemen

    daar geloof ik ook niks van.

    De nieuwberichten verdwijnen weer na een tijdje volgens mij, kijk maar eens bij de oudere items op http://www.gezondheidsnet.nl/medisch/nieuws

    Er is natuurlijk wel iets voor te zeggen dat je over dit ‘nieuwtje’ informatie verstrekt, maar dan niet zo. Als de vereniging van longartsen NVALT een verklaring over dit onderzoek afgeeft, dan is dat ‘nieuws’ en dan komt dat óók op gezondheidsnet te staan.

    Als op de website van de VtdK iest staat, is dat geen ‘nieuws’ voor gezopndheidsnet, maar opinie.

  5. wilmamazone zegt:

    JWN:

    Er is natuurlijk wel iets voor te zeggen dat je over dit ‘nieuwtje’ informatie verstrekt, maar dan niet zo. Als de vereniging van longartsen NVALT een verklaring over dit onderzoek afgeeft, dan is dat ‘nieuws’ en dan komt dat óók op gezondheidsnet te staan.

    Het gaat mij niet om en over dit ene ‘nieuwtje’ over COPD, maar dat huisartsen in het algemeen niet naar gezondheidsnet zouden moeten linken omdat die teveel vol staat met bagger en zijn/haar patiënten op deze manier het kaf niet van het koren kunnen scheiden.

    Het levert weer zo’n gevoel op van dweilen met de kraan open, en als het klopt wat jij zegt zijn huisartsen zich daar niet eens van bewust. Mijn vraag is dus of er wat aan die bewustwording te doen valt.
    Alvast een verklaring van de vereniging van longartsen NVALT over acupunctuur bij COPD is uiteraard ook niet te versmaden…..

  6. wilmamazone zegt:

    Zie aanvullend de column van Cees Renckens:
    http://www.kloptdatwel.nl/2012/06/04/acupunctuur-bij-copd-helpt-het-echt/

    Acupunctuur bij COPD: helpt het echt?

  7. Mark zegt:

    Eerst lees ik een stukje over bias en ik moet zeggen dat was een leuk en goed stukje.
    Dus ik denk, eens even kijken wat hier zo een beetje te lezen valt.
    Heb niet heel veel gelezen maar uit dit artikeltje en de reacties hierop lijkt het dat ik hier mensen heb aangetroffen die totaal tegen alternatieve geneeswijze zijn.
    Als je een stukje zo begint….
    “De naaldenprikkers doen weer eens een gooi naar wetenschappelijke validatie. Zo valt sinds enige dagen te lezen op de website Gezondheidsnet:”

    Hieruit lijkt het doel van deze site duidelijk. Het onderuit halen van in dit geval acupunctuur en ik ben geneigd te denken het onderuit halen van complementaire geneeswijze.
    Als het doel destructie of debunken van een bepaalde groepering is, dan ik dat wat mij betreft gewoon eng!
    Weten zou het doel moeten zijn! En evidence leveren is nummer 1, maar in dit geval is het doel voorbij geschoten. Het is simpel weg kleineren geworden en dit heeft niks te maken met serieus bedrijven van science…..

  8. wilmamazone zegt:

    @Mark

    Kan jij mij alvast uitleggen waarom acupunctuur niet onderuit gehaald zou mogen worden?

    Ben je dan wel (genoeg) op de hoogte van de juiste geschiedenis van de zogenoemde naaldenprikkers? Die staat hier te lezen voor het geval dat weten -net als bij ons- ook jouw doel is: http://www.skepsis.nl/blog/2011/01/acupunctuur-was-en-is-astrologie/

    Acupunctuur was voor 1930 in China een combinatie van astrologie en aderlaten. Of de mythologische Gele Keizer (afbeelding) uit de Steentijd ermee te maken heeft is twijfelachtig. De huidige praktijk in grotendeels een westerse fantasie. De meridianen en de acupunctuurpunten zijn samen een systeem dat nog steeds lijkt op astrologie: een gecompliceerd fantasiesysteem zonder materiële basis.

  9. Mark zegt:

    @ Willma, waarom zou je als doel stellen iets onderuit te halen?
    Iets is relatief meer waar of minder waar, voor deze rede doe je onderzoek. Van hieruit komt naar voren wat het meest waarschijnlijk en daarvoor bruikbaar is. Debunken is hier helemaal niet voor nuttig, dat gaat het doel voorbij.
    Dan jouw reactie….
    Je geeft me een link….
    Wat moet ik daar in godsnaam mee? Wat bedoel je ermee?
    Is dat de geschiedenis van de “naaldenprikkers”?
    En gebruik jij als argument dat het juist is om iets te debunken op basis van die link…
    Whatever, denk dat ik betere dingen heb te doen.
    Have a nice day😉

  10. JennyJo zegt:

    waarom zou je als doel stellen iets onderuit te halen?

    Omdat het verlakkerij is bijvoorbeeld.

  11. wilmamazone zegt:

    Omdat onderzoek naar alternatieve behandelwijzen aan dezelfde criteria moet voldoen als het andere medische onderzoek en de niet-regulieren zich derhalve niet moeten gedragen als een kruiwagen vol kikkers die alle kanten opspringen bijvoorbeeld.

  12. Mark, wat is nu werkelijk je punt? Kraam ik onzin uit in mijn bespreking? Let me know (ik mag natuurlijk repliek verwachten als ik verkeerde inhoudelijke kritiek op het artikel geef!) Zo niet, dan is het een beetje flauw om op basis van karaktermoord aangeven dat er ‘een doel voorbij is geschoten’… Dat maakt juist meer dan duidelijk dat JIJ een agenda hebt die weinig met inhoudelijke discussie te maken lijkt te hebben.

  13. wilmamazone zegt:

    @ Mark

    En bijvoorbeeld Edzard Ernst schoot afgelopen maandag ook een doel voorbij toen hij deze vraag beantwoordde? :Alternative diagnostic techniques: like bogus bomb-detectors?

    Whenever we consider alternative medicine, we think of therapeutic interventions and tend to forget that alternative practitioners frequently employ diagnostic methods which are alien to mainstream health care. Acupuncturists, iridologists, spiritual healers, massage therapists, reflexologists, applied kinesiologists, homeopaths, chiropractors, osteopaths and many other types of alternative practitioners all have their very own ways of diagnosing what might be wrong with their patients.

    The purpose of a diagnostic test or technique is, of course, to establish the presence or absence of an abnormality, condition or disease. Conventional doctors use all sorts of validated diagnostic methods, from physical examination to laboratory tests, from blood pressure measurements to X-rays. Alternative practitioners use mostly alternative methods for arriving at a diagnosis, and we should ask: how reliable are these techniques?

    eindquote:

    It is difficult to call those ‘experts’ who advocate using such tests anything else than irresponsible, I’d say. And it is even more difficult to have any confidence in the treatments that might be administered on the basis of such diagnostic methods, wouldn’t you agree?

    Deze quote uit een reactie is ook niet te versmaden:

    I think “irresponsible” is a too gentle word.
    Putting others onrisk in despite of better knowledge, acquired by study, is often considered as criminal.
    Ideological blindness does not excuse negligent action.
    And ensuring effectiveness to a proven totally nonsense method as a physician to a patient (as a layman in terms of medicine) might also be a property-crime.

    Wat is jouw excuus om niet te willen weten en wat behelst voor jou die betere dingen?:

    Whatever, denk dat ik betere dingen heb te doen.

    Of kom je in feite niet verder dan het plegen van karaktermoorden of zoiets dergelijks?

    Het is wat Bram ook vraagt/zich afvraagt: ‘Mark, wat is nu werkelijk je punt?’

    Met nadruk wil ik er op wijzen dat de integriteit van met name Bram Hengeveld dus niet ter discussie staat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: